مشاوره رایگان :
09046264404
راهنمای پرورش گل ارکیده فالانوپسیس از آبیاری تا گلدهی مجدد
ارکیده فالانوپسیس شهرت سختگیر بودن دارد، در حالی که بیشتر مشکلاتش از یک سوءتفاهم ساده میآید: با آن مثل یک گیاه گلدانی معمولی رفتار میشود. این گیاه در طبیعت روی تنه درختان زندگی میکند و ریشههایش برای چسبیدن به پوست درخت و تنفس در هوای آزاد ساخته شدهاند، نه برای ماندن در خاک. وقتی این نکته را مبنا بگذارید، بقیه قواعد نگهداری ارکیده منطقی و قابل اجرا میشوند.
بستر کاشت: پوست درخت به جای خاک
ریشه ارکیده لایه اسفنجی سفیدرنگی به نام ولامن دارد که آب را سریع جذب میکند و بعد باید هوا بگیرد. خاک گلدانی معمولی این هوا را میگیرد و ظرف چند هفته ریشهها را خفه میکند.
- بستر استاندارد، پوست کاج یا پوست درخت با قطعات درشت ۱ تا ۲ سانتیمتری است.
- افزودن ۱۰ تا ۲۰ درصد پرلیت درشت یا زغال چوب، تهویه و ماندگاری بستر را بهتر میکند.
- خزه اسفاگنوم آب بیشتری نگه میدارد و برای هوای خشک مفید است، اما اگر عادت به آبیاری پرتکرار دارید همین خزه عامل پوسیدگی میشود.
- گلدان شفاف با سوراخهای جانبی بهترین گزینه است، چون هم ریشهها نور میگیرند و هم وضعیتشان قابل دیدن است.
پوست درخت بعد از ۱۸ تا ۲۴ ماه تجزیه میشود، ریز و اسیدی میشود و آب را نگه میدارد. تعویض بستر در همین بازه، مهمترین کار پیشگیرانه برای سلامت ریشه است و بهترین زمانش بلافاصله بعد از پایان گلدهی است.
نور غیرمستقیم و جای درست
ارکیده به نور روشن ولی غیرمستقیم نیاز دارد. پنجره شرقی با آفتاب ملایم صبح ایدهآل است. پنجره جنوبی یا غربی هم مناسب است به شرط اینکه یک پرده توری نازک جلوی آفتاب مستقیم را بگیرد، مخصوصا در تابستان گرم مشهد که نور پشت شیشه ظرف یک بعدازظهر برگ را میسوزاند.
رنگ برگ بهترین شاخص است: سبز روشن و شاداب یعنی نور مناسب، سبز تیره و براق یعنی نور کم و احتمالا گلدهی نخواهید داشت، و سبز مایل به زرد با تهرنگ قرمز یعنی نور بیش از حد.
آبیاری غوطهوری
ریختن آب از بالا روی بستر، اغلب فقط سطح پوستها را خیس میکند و آب در تاج گیاه جمع میشود. روش غوطهوری مطمئنتر است.
- گلدان شفاف را داخل ظرفی با آب همدمای اتاق بگذارید تا سطح آب تا زیر لبه گلدان برسد.
- ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بماند تا ریشهها آب را جذب کنند و رنگشان از نقرهای به سبز روشن تغییر کند.
- گلدان را بیرون بیاورید و ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی سطح مشبک بگذارید تا کاملا زهکش شود.
- قبل از برگرداندن به کاور تزیینی مطمئن شوید هیچ آبی ته آن نمانده باشد.
- اگر آب داخل تاج گیاه یا بین برگها جمع شد، با دستمال کاغذی خشکش کنید.
فاصله آبیاری در تابستان معمولا هر ۷ تا ۱۰ روز و در زمستان هر ۱۰ تا ۱۴ روز است، اما به جای تقویم به نشانهها نگاه کنید: ریشههای نقرهای مایل به سفید یعنی وقت آبیاری، ریشههای سبز روشن یعنی هنوز سیراباند. سبک شدن محسوس وزن گلدان هم نشانه معتبری است.
دما، رطوبت و کوددهی
محدوده مطلوب روزانه ۱۸ تا ۲۸ درجه است. رطوبت ایدهآل بین ۵۰ تا ۷۰ درصد قرار دارد و در زمستان مشهد که رطوبت داخل خانه به حدود ۲۰ درصد میرسد، سینی سنگریزه زیر گلدان یا رطوبتساز کوچک لازم میشود. غبارپاشی مستقیم روی تاج گیاه توصیه نمیشود چون آب در مرکز جمع میماند.
برای کوددهی از کود مخصوص ارکیده یا کود کامل ۲۰-۲۰-۲۰ با یکچهارم غلظت توصیهشده استفاده کنید و آن را هر ۲ تا ۳ هفته در فصل رشد همراه آبیاری بدهید. هر ماه یکبار فقط با آب خالی آبیاری کنید تا نمک انباشته در بستر شسته شود؛ با سختی بالای آب مشهد این مرحله را حذف نکنید.
ریشههای هوایی
ریشههایی که از گلدان بیرون میزنند طبیعی و سالماند. آنها رطوبت هوا را جذب میکنند و در فتوسنتز هم سهم دارند. این ریشهها را قطع نکنید و به زور داخل بستر فرو نبرید، چون به راحتی میشکنند. ریشه سالم، تپل و نقرهای با نوک سبز یا مایل به قرمز است. ریشه خشک، توخالی و کاغذی مرده است و فقط هنگام تعویض گلدان حذف میشود.
گلدهی مجدد و هرس ساقه گل
بعد از ریزش آخرین گل، تصمیم را بر اساس رنگ ساقه بگیرید:
- اگر ساقه هنوز سبز و سالم است، آن را حدود یک سانتیمتر بالای دومین یا سومین گره از پایه قطع کنید. احتمال دارد از همان گره شاخه گل جانبی رشد کند.
- اگر ساقه زرد، قهوهای یا خشک شده است، آن را از پایه و در فاصله یک تا دو سانتیمتری بالای برگها ببرید تا انرژی صرف ساقه مرده نشود.
- تیغ یا قیچی را قبل از برش با شعله یا الکل ضدعفونی کنید.
برای تحریک ساقه گل تازه، گیاه به اختلاف دمای شب و روز نیاز دارد. سه تا پنج هفته دمای شبانه ۱۵ تا ۱۸ درجه با اختلاف حدود ۸ تا ۱۰ درجه نسبت به روز، معمولا در اوایل پاییز ساقه جدید را راه میاندازد. در مشهد شبهای مهر و آبان نزدیک پنجره همین شرایط را به شکل طبیعی فراهم میکنند. تا زمانی که ساقه جدید ظاهر شود، نور کافی و کوددهی منظم را ادامه دهید.
ارکیده سفید به دلیل دوره گلدهی طولانی، بین دو تا سه ماه، گزینه رایجی برای هدیه است. اگر گیرنده هدیه علاقهای به نگهداری گیاه ندارد، ترکیبهای گل بریده مثل باکس گل جاویدان با لیلیوم و رز سفید انتخاب سادهتری است، و برای گیاه زنده میتوانید گلدان ارکیده سفید را ببینید.
پوسیدگی ریشه و مشکلات رایج
پوسیدگی ریشه شایعترین علت مرگ ارکیده است و سه ریشه دارد: ماندن آب ته کاور تزیینی، بستر تجزیهشدهای که دیگر هوا نمیدهد، و آبیاری پرتکرار بدون خشک شدن بین دو نوبت. نشانهها شامل ریشههای قهوهای نرم و توخالی، زرد شدن برگهای پایینی، چروکیدگی برگها و لق بودن گیاه در گلدان است.
- گیاه را از گلدان دربیاورید و بستر را کامل جدا کنید.
- همه ریشههای نرم و قهوهای را با تیغ ضدعفونیشده تا بافت سالم ببرید.
- گیاه را دو تا سه ساعت در هوای آزاد بگذارید تا سطح برشها خشک شود.
- در پوست درخت تازه و خشک بکارید و تا ۳ تا ۴ روز آبیاری نکنید.
- چند هفته اول در رطوبت کمی بالاتر و دور از آفتاب مستقیم نگه دارید.
دو مشکل رایج دیگر: پوسیدگی تاج که از ماندن آب در مرکز گیاه میآید و با خشک کردن فوری مرکز پیشگیری میشود، و ریزش غنچهها پیش از باز شدن که معمولا نتیجه جریان هوای سرد، جابهجایی ناگهانی، هوای بسیار خشک یا نزدیکی به میوههای رسیده و گاز اتیلن آنهاست.
پرسشهای پرتکرار
چرا برگهای ارکیده چروکیده و نرم شدهاند؟
چروکیدگی برگ یعنی گیاه آب کافی به بافتها نمیرساند. ابتدا ریشهها را بررسی کنید: اگر خشک و نقرهایاند، فاصله آبیاری زیاد بوده و آبیاری غوطهوری منظم مشکل را حل میکند. اگر ریشهها قهوهای و نرماند، مشکل پوسیدگی است و باید بستر عوض شود.
ارکیده بعد از پایان گلدهی چند وقت بعد دوباره گل میدهد؟
در شرایط مناسب معمولا هر ۶ تا ۱۲ ماه یک دوره گلدهی دارد. نور روشن غیرمستقیم، کوددهی منظم و چند هفته دمای شبانه خنکتر در پاییز، سه عاملی هستند که این چرخه را منظم میکنند.
آیا میشود ارکیده را در خاک معمولی کاشت؟
نه. خاک گلدانی هوای اطراف ریشه را میگیرد و رطوبت را بیش از حد نگه میدارد؛ نتیجه معمولا پوسیدگی ریشه ظرف چند هفته تا چند ماه است. بستر باید پوست درخت درشت با تهویه بالا باشد. اگر برای یک مناسبت خاص ترکیبی از گیاه و گل میخواهید، صفحه پیشنهاد سرآشپز گزینههای آماده را کنار هم نشان میدهد.
