مشاوره رایگان :
09046264404
روش درست کردن بنسای فیکوس؛ از انتخاب گونه تا فرم نهایی
فیکوس بردبارترین جنس برای شروع کار با درختچههای مینیاتوری است. سریع رشد میکند، زخم هرس را زود میبندد و اگر یک هفته آبیاریاش عقب بیفتد از پا در نمیآید. به همین دلیل بنسای فیکوس اولین تجربه جدی بیشتر کسانی است که میخواهند فرمدهی درخت را یاد بگیرند. این راهنما از انتخاب گونه تا تقویم سالانه کارها را با جزئیات اجرایی و متناسب با هوای خشک و زمستان سرد مشهد مرور میکند.
انتخاب گونه: از کجا شروع کنیم
فیکوس رتوزا
فیکوس رتوزا (Ficus microcarpa) تنه ضخیم، پوست خاکستری روشن و برگ کوچک چرمی دارد و رایجترین انتخاب برای بنسای است. با هرس منظم، برگها تا حدود ۲ سانتیمتر ریز میشوند و در رطوبت بالا ریشه هوایی میدهد که برای فرم بانیان عالی است. اگر تازهکار هستید، از همین گونه شروع کنید.
فیکوس جینسینگ
آنچه با نام جینسینگ فروخته میشود ریشه متورم همان رتوزاست که تاج ریزبرگ رویش پیوند خورده. برای تمرین هرس و آشنایی با ریتم رشد فیکوس بیعیب است، ولی محل پیوند اغلب برجسته میماند و ریشههای حبابی، شکل یک درخت کهنسال را تداعی نمیکنند.
فیکوس بنجامین
بنجامین شاخههای نازک و انعطافپذیر دارد و برای فرمهای آبشاری جواب میدهد، ولی به تغییر نور حساس است و بعد از هر جابهجایی بخشی از برگهایش را میریزد. آن را وقتی انتخاب کنید که یک جای ثابت و پرنور برایش کنار گذاشتهاید.
خاک و گلدان
خاک باغچه در گلدان کمعمق فشرده میشود و ریشه را خفه میکند. ترکیب کاربردی و در دسترس این است: ۴۰ درصد پوکه معدنی یا لیکای خردشده، ۲۰ درصد پرلیت درشت، ۲۵ درصد کوکوپیت یا خاک برگ پوسیده و ۱۵ درصد ماسه شسته بادامی. همه اجزا را با سرند ۲ میلیمتری غربال کنید تا غبار ریز حذف شود؛ همین یک کار زهکشی را کاملا تغییر میدهد. اسیدیته مطلوب بین ۶ تا ۶٫۵ است.
گلدان باید سوراخ زهکشی درشت و توری روی سوراخها داشته باشد و عمقش تقریبا برابر قطر تنه در طوقه باشد. یک سیم مهار از سوراخ کف عبور دهید و ریشه را ببندید؛ درختی که در گلدان تکان میخورد ریشه مویین تازه نمیسازد.
سیمپیچی و فرمدهی
سیم آلومینیومی آنودایز ۱٫۵ تا ۴ میلیمتری بهترین گزینه است. قطر سیم را حدود یک سوم قطر شاخه بگیرید و با زاویه ۴۵ درجه بپیچید. فیکوس سریع قطور میشود، پس هر ۶ هفته سیمها را بازبینی و معمولا بین ۲ تا ۴ ماه بازشان کنید؛ سیمی که در پوست فرو برود اثرش سالها میماند. شاخه را وقتی خم کنید که گیاه کمی تشنه است، چون بافت پرآب راحتتر ترک میخورد. بلافاصله بعد از تعویض گلدان سیمپیچی نکنید و دستکم یک ماه صبر کنید.
هرس شاخه و برگ
قاعده ساده است: بگذارید شاخه جوان ۶ تا ۸ برگ بدهد، بعد تا ۲ برگ کوتاهش کنید. تکرار این کار در فصل رشد، انشعاب را زیاد و برگها را ریز میکند. برش را درست بالای جوانهای بزنید که جهتش، جهت رشد دلخواه شماست. از محل برش شیره سفید بیرون میزند؛ با دستمال مرطوب پاکش کنید و برای زخمهای بزرگتر از یک سانتیمتر خمیر زخم بگذارید. بهترین زمان هرس ساختاری اردیبهشت تا شهریور است.
برگزدایی کامل را فقط روی درخت کاملا سالم و سالی یک بار در اوایل تیر انجام دهید: پهنک برگها را قیچی کنید و دمبرگها را نگه دارید. دو تا سه هفته بعد، برگهای کوچکتر جای آنها را میگیرند.
هرس ریشه و تعویض گلدان
درختان زیر ده سال هر ۲ سال و نمونههای مسنتر هر ۳ تا ۵ سال تعویض گلدان میخواهند. زمان درست، اواخر اسفند تا نیمه فروردین است، وقتی جوانهها متورم شدهاند ولی باز نشدهاند. با قلاب ریشه خاک کهنه را باز کنید و حدود یک سوم توده ریشه را بردارید. ریشههای ضخیم و عمودی را حذف و ریشههای مویین افقی را حفظ کنید، چون کار جذب با همینهاست. بعد از کاشت، دو تا سه هفته گلدان را در سایه روشن نگه دارید و تا چهار هفته کود ندهید.
آبیاری در هوای خشک مشهد
معیار آبیاری تقویم نیست، خاک است. انگشت را تا ۲ سانتیمتر فرو کنید و هر وقت این لایه خشک بود آب بدهید تا از کف گلدان خارج شود. در تابستان مشهد با گلدان کمعمق یعنی تقریبا هر روز و در روزهای بالای ۳۸ درجه گاهی صبح و عصر؛ در زمستان و داخل ساختمان، فاصله به ۷ تا ۱۰ روز میرسد.
آب سخت مشهد روی سطح خاک املاح میگذارد. آب را ۲۴ ساعت بگذارید بماند و هر دو ماه یک بار گلدان را با حجمی سه برابر حجم خاک بشویید تا نمکها شسته شوند. کمبود رطوبت هوا را با سینی سنگریزه و آب جبران کنید و گلدان را دستکم یک و نیم متر از شوفاژ و بخاری دور نگه دارید.
نور، دما و کود
فیکوس روزی ۴ تا ۶ ساعت نور قوی میخواهد؛ پنجره جنوبی یا شرقی. از اردیبهشت میتوانید گلدان را به بالکن ببرید، اما در طول دو هفته و پلهپله، وگرنه برگها آفتابسوخته میشوند. آفتاب مستقیم ساعت ۱۱ تا ۱۶ تابستان برای برگهای نازک زیاد است. دمای زیر ۱۰ درجه خطرناک است، پس پیش از اولین شبهای سرد آبان گلدان را داخل بیاورید و شبها آن را به شیشه سرد پنجره نچسبانید. از فروردین تا شهریور هر دو هفته کود کامل متعادل با نصف غلظت توصیهشده بدهید، در مهر و آبان به کود کمنیتروژن تغییر دهید و در زمستان کوددهی را قطع کنید.
تقویم سالانه کارها
- اسفند و فروردین: تعویض گلدان، هرس ریشه، هرس ساختاری سنگین.
- اردیبهشت و خرداد: شروع کوددهی، سیمپیچی شاخههای جوان، انتقال تدریجی به فضای باز.
- تیر و مرداد: هرس نگهدارنده هر دو تا سه هفته، برگزدایی روی درخت سالم، آبیاری روزانه، سایه در ساعات داغ.
- شهریور و مهر: باز کردن سیمها، آخرین هرس فصل، کاهش نیتروژن.
- آبان تا بهمن: انتقال به داخل، کاهش آبیاری، قطع کود، فقط حذف شاخههای خشک.
اشتباههای رایج مبتدیها
- خاک باغچه یا خاک آماده گلدانی بدون افزودن مواد معدنی درشت.
- آبیاری بر اساس روز هفته؛ بیشتر بنسایهای تلفشده غرق شدهاند نه تشنه.
- دیر باز کردن سیم و ماندن اثر آن روی پوست.
- هرس سنگین شاخه و ریشه در یک روز؛ این دو کار را دستکم شش هفته از هم فاصله بدهید.
- گلدان عمیقتر از نیاز که خاکش دیر خشک میشود.
اگر گوشه پرنوری در خانه دارید و دنبال یک گلدان کمدردسر دیگر کنار بنسای هستید، گلدان ارکیده سفید با همان نور غیرمستقیم سازگار است. برای هدیه به کسی که گیاه دوست دارد هم میتوانید از پیشنهاد سرآشپز ایده بگیرید یا با سفارش اختصاصی گل ترکیب دلخواهتان را بسازید.
پرسشهای پرتکرار
بنسای فیکوس چند وقت یک بار آب میخواهد؟
هر وقت ۲ سانتیمتر بالای خاک خشک شد. در تابستان مشهد معمولا روزانه و در زمستان داخل ساختمان هر ۷ تا ۱۰ روز. عدد ثابت ندهید، انگشتتان را امتحان کنید.
چرا برگهای بنسای فیکوس میریزند؟
سه دلیل اصلی دارد: تغییر ناگهانی نور یا محل، سرمای زیر ۱۰ درجه و ماندگاری آب در خاک. اگر ریزش بعد از جابهجایی شروع شده، گلدان را سر جای اولش برگردانید و دو هفته صبر کنید تا برگ تازه بدهد.
آیا میشود بنسای فیکوس را از قلمه شروع کرد؟
بله. در اردیبهشت و خرداد قلمه نیمهخشبی ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتری بگیرید، شیرهاش را بشویید و در ترکیب پرلیت و کوکوپیت با دمای حدود ۲۵ درجه بکارید؛ ریشهزایی ۴ تا ۶ هفته طول میکشد. فقط بدانید قطور شدن تنه چند سال زمان میبرد.
